Francja

Dziś jest: Sobota, 29 lutego 2020, Imieniny: Lecha, Lutomira
Promocje i ogłoszenia »

Francja

2009-08-06

Francja

Obszar 551,5 tys. km2; 95 departamentów (z Korsyką), 5 departamentów zamorskich (Reunion, Gwadelupa, Martynika, Saint-Pierre i Miquelon, Gujana Franc), 5 terytoriów zamorskich (Majotta, Nowa Kaledonia, Polinezja Francuska, Wallis i Futuna, Terres Australes et Antarctiąues Francaises); 56440 tys. ludności; 102 osoby na 1 km2; stolica Paryż (10320 tys. mieszk. — zespół miejski); 80% ludności miejskiej; większe miasta (tys.): Lyon (1221), Marsylia (1111), Lille (936), Tuluza (354), Nicea (338), Nantes (247), Bordeaux (211); Francuzi 93% (z grupami etnicznymi: Alzatczykami, Bretończykami, Korsykanami, Baskami, Flamandami i Katalończykami), ponadto Portugalczycy 2%, Algierczycy 2%, Włosi i Hiszpanie po 1%; język francuski; katolicy 77%, protestanci 2%; użytki rolne 57% (w tym 60% grunty orne), lasy 27%; struktura zatrudnienia: przemysł i budownictwo 29%, handel 15%, rolnictwo i leśnictwo 7%; na 100 km2: 6,3 km linii kolejowych, 69 km dróg ulepszonych; 454 samochody osobowe na 1000 mieszk.; 1 euro = 100 centów, (wcześniej: 1 frank = 100 centymów).


Atrakcje i regiony turystyczne Francji



Atrakcje turystyczne Paryża

Paryż jest jednym z największych na świecie ośrodków turystyki krajoznawczej (kulturalnej) i kongresowej, od XVII w. uznawany powszechnie za „stolicę świata", światowym centrum rozrywki (m.in. liczne kabarety, wielkie rewie, liczne teatrzyki rewiowe) i „stolicą" światowej mody. Znajduje się tu ponad 60 placówek muzealnych i 50 teatralnych, wiele sal koncertowych, światowej sławy opera.

Najstarsze zabytki pochodzą z okresu galo-rzymskiego. Są to pozostałości amfiteatru (I w.) i term (II lub III w.). Najbardziej znane najstarsze obiekty zabytkowe znajdują się na wyspie Tle de la Cite (kolebka dzisiejszego Paryża) i po obu stronach Sekwany. Wzniesiono tam liczne kościoły i klasztory, później przebudowywane — m.in. opactwa St. Germain des Pres (V, XI-XII, XVI w.), St. Germain l'Auxerrois (VII, XII-XVI, XVIII w.). W drugiej połowie XII w. Filip II August otoczył murami nowe dzielnice po obu brzegach Sekwany, rozpoczynając budowę zamku Luwr. Na Tle de la Cite wzniesiono najpiękniejsze budowle gotyckie: Katedra Notre-Dame (druga połowa XII w. druga połowa XVIII w.) i Sainte-Chapelle (1246 r.) w obrębie pałacu królewskiego. Z okresu późnego gotyku zachowały się m.in Hotel de Sens (od 1474 r.) i Hotel de Cluny (od 1485 r.). W XVIII w. powstały wielkie dzieła barokowego klasycyzmu, m.in. przebudowa Luwru, Hotel des lnvalides.

Wzniesiono liczne pałace (np. Hotel Lambert na Wyspie św. Ludwika). Paryż zyskał wówczas nowe akcenty urbanistyczne — m.in. obecny plac Vendóme czy Pola Elizejskie (1676, przekształcone w XVIII w.). W XVIII w. powstały liczne rokokowe pałace arystokracji, np. pałac Elizejski (1718 r.). W okresie I Cesarstwa Paryż uzyskał szereg monumentalnych budowli, m.in. Świątynię Sławy La Madelaine (1806 r.), gmach Giełdy (1808 r.) czy łuki triumfalne na placach: de Gaulle'a (1806-36 r.) i du Carrousel (1806 r.), kolumnę z posągiem Napoleona I na placu Vendóme. W XIX w. znaczny wpływ na architekturę miasta miały historyzm i eklektyzm. Wznoszono liczne pałace, kamienice, kościoły (m.in. Sacre Coeur na Montmartre — od 1875 r.) oraz Operę (1861-75 r.). W drugiej połowie XIX w. urządzono parki i ogrody publiczne (m.in. Lasek Buloński).

Na przełomie stuleci zaczęły pojawiać się budowle o nowoczesnych konstrukcjach żelbetowych i stalowych: np. wieża EiffeTa (1887-89 r.), Theatre des Champs Elysees (1910-13 r.). Z okresu międzywojennego pochodzi m.in. Pałac Chaillot i Muzeum Sztuki Współczesnej (budowle związane z Wystawą Powszechną Sztuki i Techniki w 1937 r.). Architekturę współczesną reprezentują m.in. gmachy UNESCO (1953-58 r.), Ośrodek Sztuki i Kultury im. George'a Pompidou (1977 r.) czy dzielnica Defense, zwana „Manhattanem nad Sekwaną" (1956-80 r.), wreszcie architekturę „dnia jutrzejszego" — Cites des Sciences et de Nndustrie ze słynną już „Geode" (sala projekcyjna z półkolistym sklepieniem) czy piramidy przed Luwrem (lata osiemdziesiąte).

Spośród placówek muzealnych szczególną rolę odgrywa Luwr oraz Wersal (położony w granicach Wielkiego Paryża).

Muzeum w Luwrze mieści się w wielkim kompleksie budowli pałacowych i należy do najbogatszych na świecie. Spośród licznych arcydzieł sztuki do najbardziej znanych należą: Wenus z Milo i Nike z Samotraki oraz Mona Liza Leonarda da Vinci.

Wersal (29 km od centrum Paryża) to zespół pałacowo-ogrodowy. Przez wiele lat stanowił faktyczną stolicę Francji, jako że tu znajdowała się rezydencja francuskich monarchów (1682-1789 r.), a potem niektórych rządów (np. w czasie Komuny Paryskiej). 28 czerwca 1919 r. w Zwierciadlanej Galerii podpisany został traktat wersalski, kończący I wojnę światową (ze strony polskiej traktat ten podpisali Ignacy Paderewski i Władysław Grabski). Zespół składa się z głównego gmachu pałacowego (z bogatymi wnętrzami), rozległych ogrodów w stylu francuskim i angielskim (liczne fontanny, kaskady, rzeźby ogrodowe), pałacyków Trianon oraz „wiejskiego gospodarstwa (Hameau) Marii Antoniny.

Spośród wielu innych muzeów o bardzo zróżnicowanych zbiorach i problematyce (od biograficznych, historycznych, sztuki, etnograficznych przez dzielnicowe aż po muzea osobliwości — np. figur woskowych), jedną z najmłodszych placówek o oryginalnym wystroju wnętrza eksponującą sztukę drugiej połowy XIX w. i początków XX w. jest muzeum urządzone we wnętrzu dawnego dworca kolejowego Orsay.

Miejscem szczególnie często odwiedzanym w Paryżu jest cmentarz Pere-Lachaise, będący jednym z najbardziej znanych w świecie (m.in. Jim Morrison, wokalista The Doors). Obok wielu osobistości życia publicznego i kulturalnego Francji pochowani są tu również Polacy (ponad 60 grobów), spośród których najbardziej znanym jest Fryderyk Chopin.

Wreszcie należy wspomnieć o liczącym się w środowisku katolickim całego świata sanktuarium pielgrzymkowym przy ulicy du Bac 140 — relikwiarz św. Katarzyny Laboure z kaplicą Cudownego Medalika (rocznie ponad 1 min pielgrzymów z różnych krajów).

Największym walorem Paryża jest jednak jego swoisty i niepowtarzalny „klimat". Odnosi się to przy tym zarówno do całego miasta, jak i poszczególnych dzielnic (np. Dzielnica Łacińska czy Montmartre) lub ich fragmentów (np. plac Pigalle w porze nocnej, Pola Elizejskie, Lasek Buloński), ulic, placów targowych. Te właśnie nieuchwytne walory przyciągają turystów z całego świata. Specyficzny i niepowtarzalny nastrój miasta oraz życzliwość i pobłażliwość Paryżan sprawia, że okres aklimatyzacji obcokrajowców skraca się tu do minimum. Wszyscy, którzy odwiedzili Paryż, zwany też często „stolicą wszechświata" lub „miastem świata", zadomowiają się w nim bardzo szybko.

Alzacja i Lotaryngia

Jest to region o rozwiniętej turystyce poznawczej, związanej z historią, zabytkami i miejscowym folklorem. Głównymi ośrodkami turystycznymi są Strasburg (m. in. siedziba Rady Europy) i Miluza, a ponadto Verdun (miejsce bitwy i cmentarz poległych w I wojnie światowej), Domremy-la-Pucelle i Vau-couleurs (miejsca związane z życiem Joanny d'Arc), Metz i Nancy. Do zwiedzania udostępniane są zakłady przemysłowe (głównie huty żelaza) doliny Mozeli.

Dolina Loary

Region o dominującej funkcji turystycznej o charakterze poznawczym obejmuje dwie krainy historyczne: Turenię (ze względu na urodzajne gleby zwaną „ogrodem Francji") i Andegawenię. Turystów przyciągają przede wszystkim pochodzące z różnych epok pałace i zamki królewskie. Do najważniejszych atrakcji turystycznych należą: Chambord — zamek renesansowy, największy i najbardziej zabytkowy w grupie zamków Loary, rezydencja Ludwika XIII i Ludwika XIV, a także Stanisława Leszczyńskiego (1724-1733);

Blois — zamek królewski, którego najstarsze partie pochodzą z okresu średniowiecza, rezydencja Ludwika XII;

Amboise — warowny zamek królewski z XV w.;

Chenonceaux — renesansowy zamek (jeden z najpiękniejszych zamków Loary) z rozległym ogrodem;

Chaumont-sur-Loire — gotycko-renesan-sowy zamek (XV-XVI w.), należy do najbardziej malowniczych nad Loarą; Angers — zamek wzniesiony w latach 1228-38, siedziba królewska z XV w. Jest tu jedna z największych na świecie kolekcji gobelinów z XIV w. (m. in. tzw. Gobeliny Apokalipsy). Odwiedzane przez turystów są też zamki Chinon, Saumur, Chateaudun, Cour-Cheverny.

Flandria

Flandrię cechuje klimat oceaniczny o chłodnych zimach. Armoryka jest najniższym ze starych masywów, złożonych z szeregu łagodnie wznoszących się grzęd i grzbietów (do 417 m n.p.m.). Obejmuje Bretanię i część Normandii. Doliny i zbocza są tu zajęte pod uprawę, łąki obramowane pasami żywopłotów (bocages), wierzchowiny natomiast stanowią na ogół nieużytki porośnięte wrzosem. Klimat jest umiarkowany morski. Wybrzeże jest skaliste typu riasowego o charakterystycznym „poszarpanym" krajobrazie. Z Basenu Paryskiego Region Północny obejmuje Normandię i Pikardię, o atrakcyjnych terenach nadmorskich i licznych wodach mineralnych. O rozwoju turystyki zadecydowało przede wszystkim korzystne położenie w stosunku do Paryża i Londynu, a także dużych aglomeracji miejskich północnej Francji oraz Belgii.

Wyróżnia się dwa wielkie subregiony: bretoński i „paryski", nazwany tak od strefy wpływów stolicy kraju.

Subregion bretoński ciągnie się od ujścia rzeki Vilaine do półwyspu Contentin (Normandzkiego). Głównym ośrodkiem miejskim jest Rennes, dawna stolica Bretanii. Zachowały się tu pozostałości odległych epok (m.in. megality, kamienne obeliski sprzed 5 tys. lat). Urozmaicona jest architektura świecka i sakralna. Kultywuje się rodzimy folklor. Do celów turystycznych zagospodarowano kanały łączące kanał La Manche z Oceanem Atlantyckim, Saint-Malo z La Roche-Bernard, wykorzystujący system rzek Rance i Vilaine. Dobrze rozwinięta jest sieć dróg i połączeń kolejowych. Porty lotnicze mają: Brest, Lorient, Ouimper, Nantes, Rennes, Saint-Brieuc. W lecie czynne jest również lotnisko w Dinard, utrzymujące połączenie z Anglią i wyspą Jersey. Głównym morskim portem pasażerskim jest Cherbourg (połączenie zwłaszcza ze Skandynawią i Wielką Brytanią). W strukturze bazy noclegowej dominują kempingi i drugie domy. Większość obcokrajowców stanowią Brytyjczycy. Rozwinięte są sporty wodne. Nowoczesne porty żeglarskie znajdują się w Saint-Malo, Port-la-Foret, La Trinite-sur-Mer. Miejscowości turystyczne:

Dinard — największe kąpielisko północnej Bretanii, o obszernych terenach plażowych. Liczne hotele (1000 pokoi) i kempingi. Rozwinięta infrastruktura towarzysząca, częściowo o charakterze całorocznym (m.in. kasyno gry). W lecie (VII-VIII) przebywa tu ok. 80 tys. turystów, z tego 20 tys. obcokrajowców, głównie z Wielkiej Brytanii. Od kilkunastu lat coraz liczniejsze są przyjazdy w zimie;

Carnac — kąpielisko, piaszczyste plaże. W pobliżu zatoka Morbihan, tworząca morze wewnętrzne z 200 małymi wysepkami i urozmaiconą linią brzegową, zaliczana do najpiękniejszych fragmentów krajobrazowych Bretanii. Największe w Europie skupisko megalitów (ok. 3 tys. kamieni) sakralnych lub grobowych. Rozbudowana baza typu hotelowego i komplementarnego; Sainte-Anne-d'Auray — sanktuarium Św. Anny, patronki Bretanii, 1 min turystów i pielgrzymów rocznie;

Saint-Malo — miasto portowe i kąpielisko u ujścia rzeki Rance. Na rzece zainstalowano 24 turbiny o łącznej mocy 240 MW. Do napędu turbin wykorzystuje się różnicę poziomu wody między przypływami a odpływami, wynoszącą u ujścia Rance 13,5 m. Obiekt udostępniony do zwiedzania. Stare miasto otoczone jest warownym murem z basztami (XIII-XV w.) i bramami;

Le Mont-Saint-Michel — opactwo benedyktyńskie, założone w 966 r. na miejscu oratorium z VIII w. i rozbudowywane do XVI w., stanowi jeden z najlepiej zachowanych zespołów średniowiecznej architektury zakonnej w Europie. Klasztor usytuowany jest na skalistej wyspie (wys. 78 m), połączonej groblą ze stałym lądem. Obiekt kultu religijnego. Rocznie przybywa tu ok. 1,6 min turystów. Subregion „paryski" ciągnie się od Półwyspu Normandzkiego do granicy belgijskiej, przed którą kanał La Manche łączy się z Morzem Północnym. Obejmuje Normandię, Pikardię oraz Flandrię. Głównym obszarem turystycznym jest Normandia ze swą dawną stolicą Rouen.

Do najważniejszych miejscowości turystycznych należą Trouville-sur-Mer-Deauville i Le Touquet-Paris-Plage, w których koncentruje się 2/3 całej bazy noclegowej subregionu. Trouville-sur-Mer-Deauville — zespół miejski, w którym wiodąca funkcja turystyczna przypada Deauville.

Le Touąet-Paris-Plage swój rozwój (od końca XIX w.) zawdzięcza położeniu w niedalekiej odległości od Paryża, Brukseli i Londynu. Korzystne warunki klimatyczne w połączeniu z lasami sosnowymi i plażami sprawiły, że obok funkcji turystycznej rozwinęła się funkcja uzdrowiskowa (leczenie klimatyczne). Znalazło to swój wyraz w dwóch oddzielnych dzielnicach — uzdrowiskowej i kąpieliskowej. Około 1000 pokoi w hotelach, kempingi, drugie domy (częściowo własność Anglików). Urozmaicona infrastruktura towarzysząca, Pałac Kongresowy (Palais de 1'Europe). Roczna frekwencja ponad 60 tys. osób, z tego 40% z zagranicy (głównie z Wielkiej Brytanii i Belgii). Coraz liczniejsze są przyjazdy weekendowe Belgów i Brytyjczyków.

Lisieux — sanktuarium św. Teresy, przebywa tu rocznie 1,5 min turystów i pielgrzymów z wielu krajów.

Wybrzeże Atlantyckie Region ciągnie się od ujścia rzeki Vilaine do granicy hiszpańskiej i obejmuje część regionów naturalnych: Armorykę i Basen Paryski oraz całą Akwitanię.

Akwitania stanowi obszar nizinny podnoszący się stopniowo na północo-wschodzie ku Masywowi Centralnemu, a na południu ku Pirenejom. W południowo-zachodniej części rozciąga się piaszczysta nizina Landów, zakończona wysokim pasmem wydm nad Zatoką Biskajską. Klimat jest umiarkowany, ciepły z bardzo łagodną zimą, upalnym latem i znaczną ilością opadów. Landy, zalesione sosną w XIX w., stanowiły jeden z największych obszarów leśnych Francji. Część północno- -wschodnia to skrasowiały płaskowyż z licznymi grotami i jaskiniami, zwłaszcza wzdłuż rzek Vesere i Beune — m.in. jaskinia Las-caux, w której odkryto w 1940 r. jeden z największych i najlepiej zachowanych w Europie zespołów paleolitycznych malowideł i rytów naskalnych; a także podobne zespoły malowideł w jaskiniach Font-de-Gaume, Les Combarelles.

Wyróżnia się tu 5 subregionów: Dolnej Loary, Wandei, Charente, Landów i Vascon-gadas (Kraj Basków).

La Baule — Le Pouliguen — Pornichet — zespół miejscowości tworzących swego rodzaju aglomerację turystyczną. Korzystne warunki plażowania (zwłaszcza plaże La Baule). Początki turystyki sięgają połowy XIX w. Samo La Baule powstało w 1879 r., wybudowane jako kąpielisko o wysokim standardzie. Około 2 tys. pokoi w hotelach. Urozmaicona infrastruktura towarzysząca. W sezonie letnim przebywa tu ok. 120 tys. turystów (20% z zagranicy, głównie Brytyjczycy). Od kilku lat La Baule pełni również funkcję ośrodka turystyki kongresowej.

Les Sables d'Olonne — port rybacki i kąpielisko. Atrakcyjne tereny plażowe. Początki turystyki przypadają na lata dwudzieste XIX w. Około 1000 pokoi hotelowych, kempingi, tereny sportowe, port żeglarski na 1000 jednostek. Rocznie przebywa ok. 150 tys. turystów (w większości w sezonie letnim).

La Rochelle — główny ośrodek turystyki żeglarskiej (port jachtowy na 6000 jednostek, stocznia jachtowa). Zachowały się tu fragmenty średniowiecznych obwarowań (XIV-XVw.), budowle renesansowe. Odbywają się tu znane w świecie „Międzynarodowe spotkania sztuki współczesnej".

Biarritz — największa miejscowość turystyczna i uzdrowiskowa nad Atlantykiem, położona jest u wrót Vascongadas. Rozwój turystyki nastąpił w zasadzie po 1855 r., kiedy to cesarzowa Eugenia i Napoleon III wznieśli tu swoją rezydencję (Villa Eugene). Przyjazdy w okresie zimowym zapoczątkowała angielska królowa Wiktoria z synem (Edwardem III), potem pojawili się Rosjanie i Hiszpanie z królem Alfonsem XIII. Od 1893 r. zaczęto wykorzystywać w celach leczniczych miejscowe solanki. Kryzys lat trzydziestych i wojna domowa w Hiszpanii (1936-39 r.) zahamowały rozwój turystyki aż do połowy lat pięćdziesiątych, kiedy to zaczęli popularyzować Biarritz Ernest Hemingway i Irwin Shaw. Obecnie rejestruje się tu ponad 100 hoteli (ok. 4 tys. pokoi); liczne są drugie domy. Urozmaicona jest infrastruktura towarzysząca. Kasyno gry i centrum kongresowe (6000 miejsc). Rocznie przebywa tu 150-200 tys. turystów, z tego 6% w zimie. Blisko 30% przyjezdnych stanowią obcokrajowcy (głównie Anglicy i Hiszpanie). Miejscowy port lotniczy obsługuje w lecie ok. 200 tys. pasażerów.

Wybrzeże Śródziemnomorskie

Region ten rozciąga się wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego od granicy hiszpańskiej do granicy włoskiej. Warunki klimatyczne przejawiają się tu suchym i gorącym latem oraz łagodną i wilgotną zimą; temperatura wody latem powyżej 20°C, zimą ok. 13°C.

Charakterystyczna jest roślinność typu śródziemnomorskiego. Wyróżnia się 3 subregiony turystyczne: Langwedocja — Roussillon, ujście Rodanu, Wybrzeże Lazurowe.

Wybrzeże Langwedocji - Roussillon (180 km) do lat sześćdziesiątych obecnego stulecia nie było w zasadzie wykorzystywane przez turystykę (brak rozwiniętej szaty roślinnej, podmokły teren, komary). Zagospodarowane zostało dopiero po 1960 r. Powstało 6 tzw. jednostek turystycznych: Saint-Cyprien (130 tys. miejsc noclegowych), Leucate-Le Barcares (90 tys.), Gruissan (80 tys.), ujście Aude (80 tys.), przylądek Agde (70 tys.), La Grande-Motte (główna miejscowość subregionu, 120 tys. miejsc noclegowych). Każda dysponuje zespołem portów jachtowych o pojemności co najmniej 1 tys. jednostek. Ważną rolę w turystyce subregionu odgrywa Kanał Południowy, umożliwiający wędrówki jachtów z Atlantyku na Morze Śródziemne. Rocznie przyjeżdża tu ok. 1,5 min turystów. Do innych ważniejszych miejscowości turystycznych należą:

Carcassonne — średniowieczny zespół urbanistyczny, jeden z najlepiej zachowanych w Europie. Składa się z warownego miasta górnego, tzw. La Cite (VI -XII w.), oraz miasta dolnego (założone w 1247 r.).

Prades — miejsce międzynarodowych festiwali muzycznych, zainicjowanych przez wiolonczelistę Pabla Casalsa;

Perpignan — dawna stolica królów Majorki, ma liczne zabytki (XI-XVI w.). Port lotniczy utrzymuje bezpośrednią komunikację m.in. z Londynem i Balearami.

Na Wybrzeżu Lazurowym początki turystyki przypadają na XVIII w. Przyjazdy notowano w zimie i na wiosnę, a przyjezdnymi byli bogaci Anglicy, Rosjanie, Niemcy oraz rentierzy francuscy. Część osób przyjeżdżała tu leczyć gruźlicę. Po I wojnie światowej zaznaczyła się już wyraźna przewaga turystyki w sezonie letnim.

Miejscowości turystyczne:

Saint-Tropez — miejscowość wypoczynkowa świata artystycznego Francji. Dominują obiekty noclegowe dla bogatej klienteli. Sprawiło to, że od kilkunastu lat obserwuje się pewien regres przyjazdów turystycznych (rocznie ok. 60 tys. osób). Na wodach zatoki w połowie lat sześćdziesiątych wybudowano przeznaczone dla bogatych turystów osiedle Port Grimaud, będące miniaturą Wenecji;

Cannes — jeden z największych ośrodków turystycznych Francji. Jest tu dobrze rozwinięta baza hotelowa, liczne drugie domy (których właścicielami są gwiazdy filmu, muzyki, sportu), kilka portów jachtowych o łącznej pojemności około 8.000 jednostek, w tym również dla dużych jachtów morskich, ok. 1,5 tys. miejsc znajduje się w portach osiedli typu Marina. Czyni to z Cannes główny port jachtowy kraju. Jest to też ważny ośrodek turystyki kongresowej. Rocznie Cannes odwiedza kilkaset tysięcy turystów, z tego 250 tys. w sierpniu, a ok. 30% przyjazdów przypada na okres zimy. Odbywają się tu liczne stałe imprezy międzynarodowe, m.in. festiwal filmowy, targi płytowe MIDEM, festiwale sztucznych ogni, salony jachtowe, wystawy kwiatów;

Nicea — jeden z najważniejszych ośrodków turystycznych Europy i świata, ma liczne zabytki (począwszy od III w.) i muzea (m.in. Muzeum Matisse'a), ok. 2 tys. hoteli z 10 tys. pokoi, kempingi, drugie domy, duży port jachtowy. Nicea jest też ważnym ośrodkiem turystyki kongresowej w Europie. W latach siedemdziesiątych przystąpiono do zagospodarowania dla turystyki zimowej pobliskich Alp Południowych. Rocznie odwiedza Niceę ok. 1,5 min turystów, z tego blisko 800 tys. w sierpniu i 300 tys. w zimie (głównie osoby w wieku poprodukcyjnym). Atrakcję stanowią liczne imprezy o charakterze międzynarodowym, m.in. karnawał nicejski, spotkania muzyczne, targi książki. Nicea jest głównym portem lotniczym i morskim w przejazdach na Korsykę i do Monako. Port lotniczy obsługuje ok. 2,5 min pasażerów rocznie, port morski ponad 500 tys. osób. Roczne dochody z turystyki wynoszą ponad 4 mld franków franc. (ok. 500 min dolarów).

Korsyka Ze względu na usytuowanie Korsyka stanowi odrębny region turystyczny. Położona jest w odległości 180 km od Wybrzeża Lazurowego. Powierzchnia 8722 km2. Teren jest silnie górzysty (Monte Cinto 2710 m n.p.m.), pocięty licznymi głębokimi dolinami rzek. Wybrzeże wschodnie jest słabo rozwinięte, zachodnie — rozczłonkowane, typu Masowego. Klimat podzwrotnikowy typu śródziemnomorskiego; średnia temperatura stycznia 11,2°C, lipca 24,5°C. Zachowały się tu liczne zespoły pomników megalitycznych z epoki neolitu (największe skupiska w zachodniej części wyspy — Filitosa, dolina Taravo) oraz ślady wpływów m.in. Grecji, Kartaginy, Rzymu i Bizancjum. W architekturze długo panował styl romański (np. kościoły w Bonifacio czy Cargese). Duże znaczenie miało budownictwo obronne (np. cytadele w Bonifacio, Calvi, Ajaccio). Z okresu gotyku pochodzi m.in. katedra w Calvi (XIII w.). Wiele budowlisakralnych o bogato dekorowanych wnętrzach powstało w okresie baroku (np. Ajaccio, La Porta-d'Ampugnani).

Miejscowości turystyczne: Bastia,Saint-Florent, Bonifacio (szkoła żeglarska), Porto-Vecchio (największy port jachtowy), Sartęne. Połączenia morskie łączą Korsykę z Francją i Włochami.

Alpy Francuskie ciągną się pasem 100-120 km szerokości wzdłuż wschodnich granic kraju i stanowią część Alp Zachodnich. Dzielą się na Alpy Północne i Południowe. Część północna (Alpy Graickie, Sabaudzkie, Delfinackie) rozcięta jest poprzecznymi przełomowymi dolinami na poszczególne masywy (Mont Blanc 4807 m n.p.m., Pelvoux 4102 m, Vanoise 3861 m). Są one zbudowane ze skał krystalicznych i charakteryzują się krajobrazem glacjalnym. Oddzielone są podłużną depresją Rowu Rodanu od wapiennych Prealp. Liczne szerokie przełęcze w Alpach Północnych ułatwiają komunikację (Mała Św. Bernarda 2188 m n.p.m., Mont Cenis 2082 m, Larche 1996 m). Alpy Południowe (Kotyjskie, Nadmorskie, Prowansalskie) mają bardziej skomplikowaną budowę, przy czym masywy krystaliczne wznoszą się do wysokości 3370 m n.p.m. (Alpy Kotyjskie). Doliny Alp Południowych są na ogół niedostępne, mają charakter kanionów. Granica wiecznego śniegu przebiega na wysokości ok. 2500 m n.p.m. Głównymi terenami współczesnego zlodowacenia są Alpy Graickie i masyw Mont Blanc. W Alpach Południowych zaznaczają się wpływy klimatu podzwrotnikowego typu śródziemnomorskiego.

Charakterystyczne jest piętrowe rozmieszczenie roślinności. Górna granica lasu przebiega — zależnie od położenia poszczególnych masywów — na wysokości od 1600 do 2400 m n.p.m. Występują cieplice i źródła mineralne (ok. 15 uzdrowisk o znaczeniu ponadregionalnym). Początki turystyki przypadają na XVIII w. (m.in. zdobycie Mont Blanc w 1786 r. przez J. Balmata i M.G. Paccarda). Pod koniec tego wieku zaczęły się przyjazdy w celach leczniczych; ich wzrost nastąpił w XIX w. Wtedy też pojawiły się tu sporty zimowe, których popularność wzrosła dopiero po 1924 r. (Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Chamonix).

W Alpach wyróżnia się dwa subregiony turystyczne: Alpy Północne i Alpy Południowe. Większość obiektów turystycznych koncentruje się w Alpach Północnych (m.in. 80% bazy noclegowej Alp, 76% wyciągów turystycznych). O rozwoju turystyki zadecydowała przede wszystkim dobra dostępność komunikacyjna (liczne przełęcze, tunele). Międzynarodowymi portami lotniczymi dla Alp Północnych są: Lyon (Satolas, ponad 2 min pasażerów rocznie) i Genewa (Szwajcaria), krajowymi: Grenoble, Lyon i Chambery.

Główną miejscowością Alp Północnych jest Chamonix-Mont-Blanc położone u stóp Mont Blanc, odwiedzane już w XVIII w. W 1821 r. założono tu Towarzystwo Przewodników Górskich. Jest to najważniejsza baza wypadowa dla wypraw alpinistycznych oraz wycieczek w Alpy i główna stacja sportów zimowych. Ważną rolę w turystyce odgrywa tunel drogowy pod masywem Mont Blanc (11,6 km dł.). Rozwinięta jest baza hotelowa (6 tys. pokoi). System wyciągów łączy Chamonix-Mont-Blanc z Courmayeur (Włochy). Dla turystyki zimowej zagospodarowano 100 km tras i szlaków narciarskich. Atrakcją turystyczną są lodowce. Jeden z nich — najdłuższy lodowiec masywu Mont Blanc — „Morze Lodu" (Mer de Glace) jest udostępniony do zwiedzania. Sezon turystyczny trwa cały rok.

Ważniejszych stacji sportów zimowych: Courchevel, Val-d'lsere, La Plagne, Les Ares, Tignes, Corbier, Bon-neval-sur-Arc, Megeve. W związku z Igrzyskami Olimpijskimi w 1968 r. wybudowano nowoczesną stację Chamrousse. Wielkie stacje są ze sobą powiązane siecią wyciągów, tzw. zespoły narciarskie — np. zespół Meribel-les-Allues-Courchevel ma 68 km2 i 95 wyciągów, zespół Tignes-Val-d'lsere 67 km2 i 116 wyciągów. Ogółem wykształciło się już 10 takich zespołów.

Annecy znane jest ze sportów wodnych (jezioro Annecy). Głównym ośrodkiem administracyjnym, ważnym centrum kulturalnym, turystyki kongresowej i międzynarodowych wystaw jest Grenoble. Znajduje się tu wiele zabytków i placówek muzealnych (m.in. Muzeum Sztuk Pięknych, jedno z najbogatszych we Francji, i muzeum regionalne). Ośrodkiem kultu religijnego jest La Salette (objawienia Matki Bożej 1846 r.). W Alpach Południowych — ze względu na trudną dostępność i słaby rozwój gospodarczy — początki turystyki przypadają dopiero na lata sześćdziesiąte. Do najważniejszych stacji sportów zimowych należą: Mont-Genevre, Serre-Chevalier, Saint-Vśran, Vars, a spośród uzdrowisk Greoux-lex-Bains.

Jura to obszar wyżynno-górski (wapienie jurajskie i kredowe), położony na przedpolu Alp, złożony z kilku równoległych grzbietów. Część południowa jest wyższa, grzbiety ciągną się na jednej niemal wysokości ok. 1600 m n.p.m. (najwyższy szczyt Cret de la Neige 1723 m). Jedyne przejścia w poprzek gór stanowią wąskie doliny przełomowe (tzw. cluse). W części północno-zachodniej Jura ma charakter wyżynny. Krajobraz jest bardziej monotonny, najwyższe wzniesienia na wysokości 800-1000 m n.p.m. Klimat jest umiarkowany górski. Najlepsze warunki klimatyczne mają stoki południowo-wschodnie (uprawa winnej latorośli). Rozwinięte są zjawiska krasowe. Występują też wody mineralne. W rejonie tym brak wielkich ośrodków turystycznych. Główną miejscowością turystyczną jest Belfort. Lecznictwo uzdrowiskowe rozwinęło się w Salins-les-Bains, Lons-le-Saunier, Divonne-les-Bains, Arc-et-Senans.

Pireneje Do Francji należą stoki północne, ciągnące się pasem szerokości 30-40 km. Szczyty wznoszą się przeciętnie na wysokości ok. 3 tys. m n.p.m. (Vignemale 3298 m). Wyższe partie górskie mają krajobraz glacjalny, niższe fluwialny. Klimat jest podzwrotnikowy, częściowo morski, częściowo o cechach śródziemnomorskich.

Do podstawowych walorów regionu należą wody mineralne. Spośród ponad 20 uzdrowisk o znaczeniu ponadregionalnym główną rolę odgrywają: Bagneres-de-Luchon, Bagneres-de-Bigorre, Aix-les-Thermes, Eaux-Bonnes, Eaux-Chaudes. W ostatnich kilkunastu latach obserwuje się rozwój turystyki zimowej. Czynnych jest ponad 300 wyciągów. Zagospodarowane tereny narciarskie zajmują 2% powierzchni ośnieżonych.

Swoisty przykład miejscowości turystycznej stanowi Lourdes, główny ośrodek kultu religijnego Francji i jeden z najważniejszych w świecie chrześcijańskim. Początek kultu wiąże się z objawieniami Matki Bożej Bernadecie Soubirous w 1858 r. w grocie Mas-sabielle. W 1933 r. Bernadetę ogłoszono jako świętą (Pius XI). W wyniku masowych przyjazdów pielgrzymów małe miasteczko rolnicze przekształciło się w wyspecjalizowane centrum religijne. W 1987 r. notowano tu blisko 5 min pielgrzymów, z których 65% podjęło podróż do Lourdes wyłącznie z motywów religijnych, w tym ok. 1 min pątników zagranicznych z blisko 120 krajów. Specjalną grupę pielgrzymów (ok. 70 tys. osób) stanowią chorzy, którzy przybywają tu przede wszystkim specjalnymi pociągami (trains speciaux de pelerinage, trains blanc). Przyjazdy tej grupy pielgrzymów wynikają głównie z wiary w uzdrawiające właściwości wody wypływającej z cudownego źródełka.

Uruchomiony w 1948 r. port lotniczy Tar-bes-Ossun-Lourdes obsługuje ok. 400 tysv pasażerów rocznie. Samoloty przybywają niemal ze wszystkich krajów Europy Zachodniej oraz z Ameryki Północnej. Większość połączeń (ponad 80%) utrzymuje 60 towarzystw czarterowych.

Lourdes jest miejscem licznych religijnych imprez kulturalnych, np. słynnych muzycznych Festiwali Wielkanocnych, międzynarodowego Biennale Sztuki Sakralnej czy festiwali filmowych. W miejscowym Pałacu Kongresowym (2 tys. miejsc) odbywają się zgromadzenia międzynarodowe i krajowe. Równocześnie Lourdes ma rozwiniętą bazę towarzyszącą (np. miasteczko sportowe, tereny spacerowe, kolejki linowe i tereny sportów zimowych). Wszystko to sprawia, że Lourdes zaliczyć można do typu miejscowości o „monokulturze" funkcjonalnej związanej z pielgrzymkami. W literaturze światowej określa się też często Lourdes mianem „miasta-hotelu" (vil-le-d'hótel).

Owernia Masyw Centralny jest rozległym obszarem wyżynno-górskim (ok. 85 tys. km2) o wielkiej różnorodności krajobrazów i średniej wysokości 400-700 m n.p.m. W części środkowej liczne stożki wygasłych wulkanów, stanowią najwyższe wzniesienia masywu (Puy de Sancy 1886 m).

Występują tu jeziora kraterowe i gorące źródła mineralne (ok. 15 uzdrowisk o zasięgu ponadregionalnym). Obniżenia tektoniczne i głęboko wcięte doliny dzielą masyw na odrębne płaskowyże i grupy górskie. Klimat jest umiarkowany górski, wilgotny. Południowe stoki wchodzą w zasięg klimatu podzwrotnikowego typu śródziemnomorskiego. W części środkowej zimy są bardzo śnieżne. Większa część Masywu Centralnego pokryta jest łąkami i pastwiskami.

Region ten charakteryzuje się przede wszystkim rozwiniętym lecznictwem uzdrowiskowym, znanym tu już w czasach rzymskich, a także bogactwem architektury romańskiej (ponad 500 zachowanych kościołów z tego okresu). Ze względu na liczne obiekty kultu religijnego (o zasięgu lokalnym i regionalnym) Owernię określa się mianem „krainy pielgrzymek". W strukturze bazy noclegowej duży udział mają drugie domy, kempingi i wiejskie mieszkania wakacyjne. Głównym portem lotniczym jest Clermont-Ferrand (m.in. połączenia z Wielką Brytanią), w lecie czynne jest lotnisko w Vichy. Główną miejscowością turystyczno-uzdrowiskową jest Vichy — do niedawna największe uzdrowisko Francji. Znane już Rzymianom jako Aquae Calidae, ma 12 obfitych ciepłych źródeł (do 43°C). Rocznie przebywa tu ok. 70 tys. kuracjuszy. Od kilku lat Vichy pełni również funkcję ośrodka turystyki kongresowej.

Największą stacją sportów zimowych jest Le Mont-Dore, w okresie międzywojennym trzecia stacja narciarska Francji.

Głównym ośrodkiem kultu religijnego o zasięgu krajowym jest Le-Puy (ok. 300 tys. pielgrzymów rocznie).

Wogezy są masywem górskim o płaskich lub kopulastych wierzchołkach i głębokich dolinach. Najwyższym wzniesieniem jest Bal-lon de Guebwiller (1424 m n.p.m.). Przeważają tu małe ośrodki turystyczne. W strukturze bazy noclegowej obok hoteli duży udział mają schroniska górskie i młodzieżowe. Głównymi miejscowościami turystyczno-uzdrowiskowymi są Vittel, Sainte-Od-ile i Gerardmer (centrum sportów zimowych i wodnych).

Większość terytorium Francji ma charakter nizinny. Ogółem 51% obszaru zajmują płaskie i pagórkowate niziny (do 200 m n.p.m.). Około 25% terytorium leży w strefie 200-500 m n.p.m., ponad 20% na wysokości 500-2000 m n.p.m. oraz ok. 4% powyżej 2000 m n.p.m. Najwyższym punktem jest alpejski szczyt Mont Blanc (4807 m n.p.m.), średnia wysokość wynosi 359 m n.p.m. Większość obszarów górskich i wyżynnych znajduje się w południowo-wschodniej części kraju, obszary nizinne dominują natomiast w części północno-zachodniej.

Większa część obszaru Francji znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego morskiego. Na wybrzeżu Atlantyku panuje klimat oceaniczny, na wybrzeżu Morza Śródziemnego — klimat śródziemnomorski, w Alpach i Pirenejach — klimat górski. We wnętrzu kraju i na wschodzie zaznacza się wpływ kontynentu. Średnie temperatury rozkładają się od poniżej 0 do 9° w styczniu i od 17 do 23°C w lipcu. Dla Paryża temperatury te wynoszą odpowiednio 2,2 i 18,2°C, dla Nicei 8 i 23,5°C. Przeciętna liczba dni z mrozem i przymrozkami waha się od kilkunastu w Bretanii i na Wybrzeżu Lazurowym (Riwierze Francuskiej) do 100 we wschodniej Francji i ponad 100 w obszarach górskich. Przeważają wiatry zachodnie. W dolinie Rodanu wieje z północy, najczęściej w zimie, zimny i gwałtowny mistral, w Langwedocji z północnego-zachodu — nieco cieplejszy tramontane.

Sieć rzeczna jest dobrze rozwinięta. Ren stanowi międzynarodową arterię wodną zachodniej Europy (180 km we Francji). Sekwana (776 km) wraz z Yonne, Marną i Oise tworzy rozgałęziony system żeglownych rzek nizinnych. Loara (1012 km) i Garonna (575 km), o zmiennym stanie wód, tworzą u ujścia — podobnie jak Sekwana — estuaria. Spław-ny jest Rodan (we Francji 550 km), na którym realizowany jest plan hydroenergetycznej zabudowy (Kaskada Rodanu). Rodan uchodzi do Morza Śródziemnego deltą Camargue (1200 km2). Jeziora są drobne i nieliczne. Większe występują w Alpach i na pograniczu szwajcarskim (Bourget, Annecy, Genewskie), w obszarach przybrzeżnych nad zatokami Biskajską (Carcans, Cazaux et Sanguinet, Biscarrosse) i Lwią (Vaccares, Berre) oraz w delcie Rodanu. Liczne źródła wód mineralnych, z których eksploatuje się ok. 1200 w ponad 100 uzdrowiskach, rozmieszczone są głównie w Masywie Centralnym, Alpach i Pirenejach.

Świat roślinny jest bardzo urozmaicony — od pustkowi (landes) w Akwitanii (Landy), wrzosowisk Bretanii do lasów zimozielonych dębów i laurów w strefie śródziemnomorskiej. Wybrzeża południowe i Korsyka należą do prowincji florystycznej śródziemnomorskiej, której granice wyznacza zasięg oliwki. Niegdyś domena wiecznie zielonych dębów, obecnie obok winnic i gajów oliwnych występują tu głównie zarośla twardolistne typu makii. Na pozostałych obszarach dominują lasy liściaste (prowincja florystyczna euro-syberyjska). Na zachodzie (podprowincja atlantycka) są to przeważnie dąbrowy. Tylko na piaskach Landów panują bory sosny nadmorskiej. W środkowej i wschodniej Francji (podprowincja środkowoeuropejska) występują lasy liściaste ze znacznym udziałem buka, dębu oraz grabu. Podprowincja górska, obejmująca obszary wzniesione powyżej 1000 m n.p.m., wykazuje piętrowy układ roślinności. Górna granica lasu występuje na wysokości 1800-2300 m n.p.m. Dla pól Francji charakterystyczne są miedze żywopłotowe.

Do 1982 r. utworzono we Francji 6 parków narodowych: w Alpach Północnych — Vanoise (528 km2) i Ecrins-Pelvoux (918 km2), w Alpach Południowych — Mercantour (685 km2), w Pirenejach — Pyrenees occidentales (457 km2), w Masywie Centralnym — Cevennes (884 km2), na Morzu Śródziemnym — wyspa Port-Cros (7 km2). Ponadto istnieje 21 regionalnych parków przyrody (24384 km2) i 58 rezerwatów przyrody (540 km2). Francja jest jednym z najdawniej zaludnionych krajów Europy. Świadczą o tym liczne wykopaliska, najstarsze z okresu paleolitu. Odnaleziono szereg śladów pobytu człowieka W plejstocenie, jak również wiele przekazów o jego działalności w okresie polodowcowym.

Naród francuski formował się z różnych elementów etnicznych, z których do najważniejszych należały: celtycki (głównie Gallowie) — zromanizowany w wyniku podboju Galii przez Cezara w I w. p.n.e., germański — aktywny zwłaszcza w V w. n.e., kiedy to miały miejsce najazdy i osiedlanie się licznych plemion germańskich na terenie dzisiejszej Francji (m.in. plemiona Franków, od których wywodzi się nazwa kraju). Pierwsze gminy chrześcijańskie powstały około II w. w Lyonie i Vienne. Pod koniec V w. niemal całą Galię opanował król frankijski Chlodwig, który doprowadził do jedności państwowej. W 496 r., za pośrednictwem Chlodwiga, chrześcijaństwo przyjęła cała Francja. W połowie VIII w. władzę objęła dynastia Karolingów. Karol Wielki (cesarz rzymski od 800 r.) rozszerzył terytorium państwa Franków po Labę i Soławę na wschodzie oraz Pireneje i Alpy na południu. Państwo Karola Wielkiego (niejednolite etnicznie i gospodarczo) okazało się nietrwałe. Jego synowie traktatem w Ver-dun w 843 r. dokonali podziału państwa na trzy części. Karol Łysy otrzymał część zachodnią (królestwo zachodniofrankijskie), dla której przyjęła się nazwa „Francja". Od połowy IX w. państwo francuskie ulegało szybkiej feudalizacji, a władzę terytorialną pełnili liczni książęta. Sytuacja zmieniła się po objęciu władzy przez dynastię Kapetyngów (987-1328 r.). Pod koniec XII w. Francja zaczęła odgrywać główną rolę w kulturze Europy (poezja epicka i liryczna, sztuki plastyczne i architektura). U schyłku XII w. rozpoczął się okres jednoczenia monarchii francuskiej zapoczątkowany w okresie panowania Kapetyngów, a dokończony przez Walezjuszy (1328-1498 r.). W XV w. przyłączono do korony Bretanię, zamieszkałą przez ludność celtycką, a w XVII w. oparto granicę na Renie, wchłaniając germanofońską Alzację.

Wiek XVI, XVII do końca XVIII w. (1515-1792 r.) to okres monarchii absolutnej. W pierwszej fazie szczyt absolutyzmu przypadł na rządy Franciszka I. Jego renesansowy dwór stał się jednym z najważniejszych ośrodków kulturalnych ówczesnej Europy. W okresie tym nastąpił rozwój literatury narodowej (m.in. P. Ronsard, F. Rabelais). Druga faza rozwoju absolutyzmu (1643-1715 r.) przypadała na lata panowania Ludwika XIV („państwo to ja"). Jego dwór ściągał wielkich twórców z zakresu literatury (m.in. J.B. Radne, La Fontaine, Moliere) czy sztuk pięknych. Dwór w Wersalu stanowił wzór dla innych monarchii europejskich.

Po chwilowym zahamowaniu rozwoju kraju jako potęgi gospodarczej i politycznej w okresie Wielkiej Rewolucji (1789-94 r.) i I Republiki (1795-1804 r.), Francja ponownie stała się mocarstwem europejskim. Odnosi się to zarówno do okresu napoleońskiego (I Cesarstwo 1804-14 r.) i Restauracji Burbonów (1814-30 r.), jak i do Monarchii Orleańskiej (1830-48 r., Ludwik Filip I), II Republiki (1848-52 r., Ludwik Napoleon Bonaparte), II Cesarstwa (1852-70 r., Napoleon III) i III Republiki (1871 -1940 r.). Wojny napoleońskie rozszerzyły wpływy Francji zarówno w Europie, jak i poza kontynentem. Znalazło to swój wyraz zarówno w sferze politycznej, gospodarczej, jak i kulturalnej. Legenda Napoleona Bonaparte stanowi też jeden z motywów przyjazdów obcokrajowców do Francji. W 1830 r.

Francja dokonała zaboru Algierii (podbój całego kraju nastąpił w latach 1830-81). Okres II Cesarstwa charakteryzował się rozwojem gospodarczym, zwłaszcza w zakresie przemysłu i transportu kolejowego (wybudowano ok. 14 tys. km linii kolejowych). Upadek II Cesarstwa nastąpił po klęsce Napoleona III pod Sedanem w wojnie z Prusami. Francja utraciła wówczas na rzecz Prus Alzację i Lotaryngię, odzyskane dopiero w 1919 r. na mocy Traktatu Wersalskiego. III Republika przyniosła przede wszystkim szybką ekspansję kolonialną Francji w Afryce (Tunis, Kongo, Sudan, Madagaskar), Azji (Indochiny) i Oceanii (Polinezja Francuska). Okres IV Republiki (1946-58 r.) zaznaczył się osłabieniem pozycji Francji jako wielkiego mocarstwa i stopniowym rozpadem jej systemu kolonialnego. Niestabilna sytuacja polityczna spowodowana była przede wszystkim prowadzonymi wojnami w Indochinach (do 1954 r.) i Algierii (od 1954 r.). W okresie V Republiki (od 1959 r.) Francja utraciła pozostałe kolonie, a w 1962 r. proklamowano niepodległą Algierię. Dążeniem władz V Republiki (szczególnie prezydenta gen. de Gaulle'a, 1959-69 r.) było przywrócenie Francji pozycji mocarstwowej. Stabilizacja polityczna przyniosła rozwój gospodarczy, szczególnie przemysłu i sfery usług (związanej m.in. z turystyką).

Cechą charakterystyczną sztuki francuskiej jest duża jednolitość i ciągłość rozwoju na przestrzeni tysiąclecia jej istnienia. W niektórych okresach (np. w czasach stylu romańskiego, gotyckiego i wielokrotnie w XVIII -XX w.) wysuwała się na czoło europejskiej twórczości artystycznej.

Dzieje kultury zaczynają się w okresie paleolitu (m.in. zachowane zespoły malowideł i rytów naskalnych w jaskiniach Lascaux, Font-de-Gaume, Les Combarelles w Akwitanii). Z epoki neolitu pochodzą wielkie zespoły pomników megalitycznych w Bretanii (Carnac, Erdeven). W V-l w. p.n.e. rozwijała się sztuka celtyckich Galów. Z okresu panowania Rzymu zachowały się liczne monumentalne budowle — teatry, amfiteatry, łuki triumfalne, mauzolea, akwedukty (m.in. Orange, NTmes, Arles, Saint-Remy-de-Provence, Lyon). Ciągłość rozwoju artystycznego sztuki francuskiej datuje się właściwie od panowania Karola Wielkiego — sztuka przedromańska (np. bazylika w Saint-Denis). Szczególnie bogaty był we Francji styl romański. Wyrażało się to istnieniem licznych szkół regionalnych, takich jak burgundzka, owerniacka, akwitańska, prowansalska i normandzka. Specjalnością francuską były kopułowe kościoły romańskie prowincji Perigord (St. Front w Perigueux). Na prowadzących przez Francję szlakach pielgrzymkowych do Santiago de Compostela (Hiszpania) powstał odrębny typ tzw. kościoła pielgrzymkowego (np. kościół St. Sernin w Tuluzie). Formy architektury późnoromańskiej, zawierające już pewne elementy gotyku, przyswojone zostały na początku XII w. w Burgundii przez cystersów (Pontigny, Fontenay) i rozpowszechnione przez nich niemal w całej Europie.

Gotyk narodził się w połowie XII w. w prowincji Me-de-France. W opactwie Saint-Denis powstała pierwsza budowla gotycka (chór kościoła, 1140-44 r.). Stworzenie tego stylu wraz z jego najdoskonalszym tworem — katedrą gotycką, było jednym z najwybitniejszych osiągnięć sztuki francuskiej. Z XIII w. pochodzą wielkie katedry fazy dojrzałej (Chartres, Reims, Amiens). Równocześnie zaczęło rozwijać się malarstwo witrażowe (np. Chartres, Bourges).

Koniec XV w. przyniósł ożywione kontakty sztuki francuskiej z włoskim renesansem. W architekturze pierwszej połowy XVI w. zapanował styl przejściowy: na gotycką strukturę nakładano renesansową dekorację, zapożyczoną z Włoch (St. Pierre w Caen, St. Eustachę w Paryżu, wiele zamków nad Loarą, budowanych na początku XVI w. — np. Chambord).

Wiek XVII zapoczątkował nowy okres w sztuce francuskiej. Za panowania Ludwika XIV sztuka została podporządkowana autokratycznej kontroli i miała służyć propagandzie państwowej oraz uświetnianiu sławy ,,króla-słońce" (tzw. styl Ludwika XIV). Na okres jego panowania przypada późna faza barokowego klasycyzmu francuskiego (np. Hotel Lambert w Paryżu, pałac Maisons-Laffitte). W Vaux-le-Vicomte koło Paryża zrealizowano wielki zespół pałacowo-ogrodowy, który stał się wzorem założenia wersalskiego i dał początek tzw. francuskiemu stylowi ogrodowemu. Czołowym dziełem monumentalnego i surowego klasycyzmu była wschodnia fasada Luwru, zaś najdoskonalszą budowlą sakralną „stylu Ludwika XIV" był kościół St. Louis des lnvalides (Paryż).

Szczytowym osiągnięciem tego okresu był zespół pałacowy Wersalu. Jego założenia ogrodowe, dekoracja wnętrz i rzeźbiarskie wyposażenie parku stworzyły wzór dla rezydencji pałacowych w całej Europie. W architekturze i sztukach dekoracyjnych XVIII w. następowały kolejno fazy zwane stylem regencji i stylem Ludwika XV, przekształcające klasycyzujący barok w lżejsze formy rokokowe. Rozwijało się rzemiosło artystyczne (m.in. tkaniny dekoracyjne z warsztatów w Luwrze, późniejszej słynnej manufaktury gobelinów).

Okresy rewolucji, dyrektoriatu (styl dyrektoriatu) i I Cesarstwa (styl cesarstwa — empire) zaznaczyły się w sztuce próbami nowych interpretacji antyku na potrzeby współczesne — np. wnętrza Luwru i Wersalu, Świątynia Sławy La Madelaine i Luk Triumfalny na placu Gwiazdy (ob. pi. de Gaulle'a) w Paryżu. Najwybitniejszym dziełem architektury drugiej połowy XIX w., opanowanej przez historyzm i eklektyzm, jest budynek paryskiej Opery.

W XIX w. szkoła francuska kierowała rozwojem malarstwa całej niemal Europy. Powstał tu impresjonizm (m.in. C. Monet, A. Renoir, C. Pissarro, E. Degas), a na przełomie XIX i XX w. postimpresjonizm (neoimpres-jonizm — m.in. P. Signac), symbolizm (m.in. P. Gauguin). Przełomowe znaczenie dla sztuki XX w., zwłaszcza dla kubizmu, miała twórczość P. Cezanne'a. Do najwybitniejszych zjawisk w plastyce francuskiej należy twórczość rzeźbiarska A. Rodina. W XX w. Paryż stał się ośrodkiem skupiającym najwybitniejszych artystów-plastyków.

Wielu z nich — zwłaszcza P. Picasso — odegrało twórczą rolę w nowoczesnej sztuce o charakterze międzynarodowym.

Spośród licznych obiektów nowoczesnej architektury wymienić można np. w Paryżu pałac Chaillot (1937), gmach UNESCO (1958), Narodowy Ośrodek Sztuki i Kultury im. G. Pompidou (1977 r.), nowe dzielnice miejskie (zwłaszcza paryską dzielnicę La Defense) czy miasta (np. Creteil, Parły II i Evry w Regionie Paryskim). Muzea we Francji to liczba około 1000, z czego w Paryżu około 60.


Source: http://www.atrakcje-turystyczne.com/




» Odpowiedz

Opinie i komentarze (0)

fotoreportaze
Jeśli szukasz kredyt lub pożyczki na swój wymarzony i wgzotyczny wyjazd skorzystaj z oferty naszych partnerów finansowych, serwisów 7kredyt.pl oraz Internetowego Domu Kredytowego KredytHouse.pl

Sonda

Gdzie w tym roku spędzisz urlop?

W kraju, nad morzem

W kraju, nad jeziorem

W kraju, w górach

Za granicą

Najnowsze firmy w bazie

Tanie Bilety Lotnicze

Centrum Rezerwacji Lotów - tanie loty do większości lotnisk na świecie. Ponad 1000...

Bieszczady - noclegi pokoje...

Portal o Bieszczadach dla miłośników tych pięknych gór oraz dla tych co dopiero...

Newsletter

Jeżeli chcesz być informowany o nowościach w serwisie 7travel.pl, dodaj swój e-mail:

Portal 7travel.pl: Komunikaty | Reklama w serwisie | Zostań redaktorem | Współpraca z portalem 7travel.pl | Napisz do nas

Fora 7travel.pl: Hotele | Austria | Chorwacja | Grecja | Hiszpania | Turcja | Egipt | Maroko | Suwalszczyzna

© Copyright by 7travel.pl, 2009-2014